DEHB Şüphesi Olan Öğrencide Tanı Süreci Nasıl İlerlemeli?

Soru

Bir öğrencimizin DEHB olabileceğinden şüpheleniyoruz. Dikkatini sürdürmekte zorlanıyor, yönergeleri takip etmekte güçlük çekiyor ve zaman zaman dürtüsel davranışlar sergiliyor. Tanı süreci nasıl ilerlemelidir? Aileyi nereye yönlendirmeliyiz? Okul olarak resmî süreçte hangi adımları izlememiz gerekir?

Uzman Görüşü

DEHB tanısı eğitimciler tarafından değil, çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında uzman hekimler tarafından konulmaktadır. Bu nedenle okulun rolü tanı koymak değil, gözlem ve yönlendirme sürecini doğru yönetmektir.

Öncelikle öğrencinin sınıf içindeki davranışları sistematik olarak gözlemlenmeli ve kayıt altına alınmalıdır. Dikkatini sürdürme süresi, yönergeleri takip etme durumu, akademik performansındaki dalgalanmalar, hareketlilik düzeyi, dürtüsellik, akran ilişkileri ve davranışların hangi ortamlarda ortaya çıktığı somut örneklerle belgelenmelidir. Öğretmen görüşleri mümkün olduğunca nesnel ifadelerle hazırlanmalıdır.

Ardından aile ile görüşme yapılarak gözlemler paylaşılmalıdır. Bu görüşmelerde "Öğrencinizde DEHB var." şeklinde kesin ifadelerden kaçınılmalı; bunun yerine "DEHB açısından değerlendirilmesi uygun olabilir." biçiminde yönlendirici ve etik bir dil kullanılmalıdır.

Aile, değerlendirme amacıyla devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri veya özel sağlık kuruluşlarındaki Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerine yönlendirilmelidir. Uzman hekim; aile görüşmesi, gelişim öyküsü, öğretmen bilgi formları, klinik gözlem ve gerekli gördüğü ölçekler doğrultusunda değerlendirme yapar. Tanı sürecinde öğretmen değerlendirme ölçekleri ve okuldan alınan bilgiler önemli bir yer tutmaktadır.

Okulun resmî süreçte yapması gerekenler ise şunlardır:

• Öğrenciye ilişkin gözlem kayıtlarını düzenli şekilde tutmak,
• Öğretmen görüşlerini yazılı olarak belgelemek,
• Aile ile yapılan bilgilendirme görüşmelerini kayıt altına almak,
• Gerektiğinde rehberlik servisi aracılığıyla yazılı yönlendirme yapmak,
• Tanı kesinleşmeden öğrenciyi etiketleyici ifadeler kullanmamak,
• Tanı sonrasında sağlık raporu ve uzman önerileri doğrultusunda eğitimsel düzenlemeleri planlamak.

Eğer öğrenci tanı aldıktan sonra eğitim performansında belirgin etkilenme söz konusuysa, okul rehberlik servisi tarafından öğrencinin gereksinimleri yeniden değerlendirilmeli ve gerekli görülmesi hâlinde RAM'a yönlendirme süreci başlatılmalıdır. RAM değerlendirmesi sonucunda öğrencinin eğitimsel ihtiyaçlarına yönelik destek tedbirleri planlanabilir.

Bolluca ailesi olarak diyoruz ki, DEHB şüphesinde en doğru yaklaşım; okulun yapılandırılmış gözlem yapması, aileyi bilgilendirmesi ve çocuğu çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına yönlendirmesidir. Erken fark edilen ve uygun şekilde desteklenen öğrencilerde hem akademik başarı hem de sosyal uyum açısından olumlu sonuçlar elde edilebilmektedir. Kurumlarımızdan destek alabilirsiniz.