Ekolali Azalıyor mu?

Soru

Çocuğum 5 yaşında, söylenen her şeyi anlıyor ve isteklerimizi yerine getiriyor. Ancak sosyal iletişim başlatmıyor, sadece ihtiyaçlarını ifade ediyor. Ekolalisi var. Önceden anlık (hemen tekrar) ekolali vardı, 3 aydır duyu bütünleme terapisi alıyoruz ve bu belirgin şekilde azaldı. Şu an nadiren tekrar ediyor ama gecikmiş ekolali devam ediyor. Eskiden kendi kendine konuşur gibiydi, şimdi oyunlarına katıyor; örneğin arabalarla oynarken bir çizgi film repliğini kullanıyor. Ekolalinin sönmesi için uygun bir zamanda mıyız? Ne yapmam gerekir?

Uzman Cevabı

Anlattığınız tablo “sorun artıyor”dan çok ilerleme olduğunu gösteriyor. Anlık ekolalinin azalması ve gecikmiş ekolalinin oyunun içine, bağlama uygun şekilde girmesi önemli bir gelişim basamağıdır. Bu, çocuğunuzun dili sadece tekrar etmek için değil, anlam kurmak ve oyun kurmak için kullanmaya başladığını gösterir.

Burada kritik bir noktayı netleştireyim:
Ekolaliyi doğrudan “söndürmeye çalışmak” çoğu zaman doğru hedef değildir. Çünkü ekolali birçok çocuk için dile giden bir köprü işlevi görür. Amaç, bu köprüyü yıkmak değil, üzerinden işlevsel ve kendiliğinden dile geçişi desteklemektir.

Şu an tam da şekillendirme (dönüştürme) için uygun bir dönemdesiniz.

Uygulamada işinize yarayacak yaklaşımlar:

• Model ol, genişlet (en etkili teknik):
  Çocuk: “Arabalar devrildi yardım edin!”
  Siz: “Arabalar çarpıştı. Yardım edelim, hadi kaldıralım.”
  → Aynı anlamı daha işlevsel ve bağlama uygun cümleyle sunun.
• Seçenekli dil sunun:
  “Araba ne oldu? Çarptı mı, devrildi mi?”
  → Tekrar yerine seçim yapmaya yönlendirir.
• Sabırla bekleme (bekleme süresi verin):
  Hemen model vermeden önce 3–5 saniye bekleyin. Kendi üretimini deneme fırsatı oluşur.
• Kısa ve işlevsel cümleler kullanın:
  Uzun ve karmaşık dil, tekrar etmeyi artırabilir.
• Oyuna katılın ama yönetin:
  Onun oyununa girip dili siz şekillendirin.
  Örn: “Araba çarptı, tamir edelim.” gibi.
• Soru bombardımanından kaçının:
  Çok soru → daha fazla ekolali.
  Daha çok yorum yapın, daha az sorgulayın.
• Gecikmiş ekolaliyi “anlamlıya çevirin”:
  Söylediği repliğin altındaki anlamı yakalayın ve güncel duruma uyarlayın.

Sosyal iletişim başlatmıyor olması önemli bir alan; burada hedef sadece konuşma değil, iletişim başlatma olmalı. Bunun için oyun içinde küçük “fırsatlar” oluşturmak (örneğin istediği oyuncağı sizde tutup bakmasını/işaret etmesini beklemek) oldukça etkilidir. Evet, doğru zamandasınız. Ancak hedef “ekolaliyi bitirmek” değil, ekolaliden işlevsel dile geçişi desteklemek olmalı. Mevcut ilerleme bu geçişin başladığını gösteriyor.

Duyu bütünleme desteğine ek olarak bir dil ve konuşma terapisti ile çalışmanız, bu süreci çok daha sistemli ve hızlı ilerletir. Uzmanlarımızdan destek, randevu ve görüş alabilirsiniz.