Ergenlik Döneminde Otizm ve Mastürbasyon

Soru

Çocuğumda otizm tanısı mevcut ve ergenlik döneminde. Son dönemde cinsel organının sıklıkla erekte olduğunu gözlemliyoruz. Ayrıca sürekli elini ya da eline geçen bazı nesneleri (oyuncağı gibi), bazen de çevresindeki kişilere ait bölgelere götürmeye çalışıyor. Bu davranışların ergenlik dönemine bağlı olup olmadığını merak ediyoruz.

Mastürbasyon davranışının öğretilmesi gerekir mi? Eğer gerekiyorsa bunu babasının öğretmesi uygun olur mu? Bir diğer dikkat çeken durum ise son zamanlarda olur olmadık anlarda çığlık atmaya başlaması. Bu çığlıkların yaşadığı cinsel değişimlerle bir bağlantısı olabilir mi?

Uzman Görüşü

Ergenlik döneminde görülen ereksiyon, cinsel merak ve genital bölgeye dokunma davranışları; otizmli ergenlerde de tipik gelişim gösteren akranlarda olduğu gibi görülebilir. Bu nedenle öncelikle bu durumun tek başına "anormal" ya da "davranış bozukluğu" olarak değerlendirilmemesi gerekir. Ancak otizmli bireylerde mahremiyet kurallarını öğrenme, dürtü kontrolü ve davranışın hangi ortamda uygun olduğunu ayırt etme konusunda desteğe ihtiyaç duyulabilir.

Mastürbasyon, güvenli ve mahrem koşullarda gerçekleştirildiğinde gelişimsel açıdan görülebilen bir davranıştır. Bu noktada amaç, davranışı cezalandırmak değil; mahremiyet eğitimi vermektir.

Öneriler şu şekilde sıralanabilir:

• Mahrem bölgeler ve özel alan kavramları açık ve somut şekilde öğretilmelidir.
• "Bu davranış sadece kendi odanda veya banyoda, kapı kapalıyken yapılabilir" gibi net kurallar belirlenmelidir.
• Kurallar görsel desteklerle anlatılabilir.
• Uygunsuz ortamda genital bölgeye yönelme olduğunda sakin bir şekilde "Bu özel bir davranış, odanda yapabilirsin." denilerek yönlendirme yapılmalıdır.
• Azarlama, utandırma veya cezalandırma yaklaşımından kaçınılmalıdır.

Bu eğitimin kim tarafından verileceği ise çocuğun kiminle daha güvenli ve rahat ilişki kurduğuna bağlıdır. Birçok ailede baba bu süreci üstlenebilmektedir. Ancak önemli olan, yetişkinin sakin, yargılamayan ve tutarlı bir yaklaşım sergilemesidir. Gerekirse bu süreç, çocuğu takip eden özel eğitim uzmanı veya çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanının rehberliğinde planlanabilir.

Çığlık atma davranışına gelince; bunun ergenlikle doğrudan ilişkili olduğunu söylemek mümkün değildir.

Ancak şu olasılıklar değerlendirilmelidir:

• Bedensel değişimlere bağlı kaygı ve kafa karışıklığı,
• İfade edemediği cinsel dürtü veya gerginlik,
• Duyusal hassasiyetlerde artış,
• Ağrı, enfeksiyon veya fiziksel rahatsızlık,
• Dikkat çekme ya da bir durumdan kaçınma işlevi gören davranışlar.

Özellikle çığlıklar yeni başlamışsa, sıklığı artmışsa veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa; öncelikle bir çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından değerlendirilmesi uygun olacaktır. Gerektiğinde fiziksel nedenlerin dışlanması için çocuk hekimi veya ilgili branşların görüşü de alınmalıdır.

Ergenlik dönemindeki cinsel davranışlar, otizmli bireylerde de eğitim gerektiren yaşam becerilerinden biridir. Doğru bilgilendirme ve mahremiyet eğitimiyle hem çocuğun güvenliği hem de sosyal uyumu desteklenebilir. Kurumlarımızdan destek alabilirsiniz.