Gecikmiş Dil Gelişimi, Evde Çocuğumu Nasıl Destekleyebilirim?

Soru

Çocuğumda; göz teması kurma, söyleneni anlama ve istenilenleri yerine getirme konusunda oldukça iyi. Söylediğim hemen hemen her şeyi rahatlıkla anlıyor. Ancak kendini ifade etmeye gelince işler değişiyor. Çoğunlukla sesler, jest ve mimiklerle iletişim kuruyor. Anlatmak istediğini anladığımızda başıyla onaylıyor ya da "ayyey" (aynen demek istiyor) diyor. Net söylediği kelime sayısı çok az ve çoğu zaman kelimelerin sadece ilk iki hecesini kullanıyor. "Kee" (Kerem), "yee" (yenge), "kaa" (kardeş), "ann-ayye" (anne), "baa" (baba) gibi ifadeleri sık kullanıyor. Bu yaşta iki kelimeli cümleler kurması gerekirken tek kelimeyi bile zor çıkarıyor. Evde onu desteklemek için neler yapabilirim? Oyun gruplarına götürecek vaktim ve imkânım yok, neler yapabilirim?

Uzman Görüşü

Anlattığınız tablo, alıcı dil becerilerinin (anlama) yaşına göre daha iyi olduğu; buna karşın ifade edici dil becerilerinde (konuşarak kendini anlatma) gecikmenin bulunduğu bir durumu düşündürmektedir. Göz teması kurması, söylenenleri anlaması, yönergeleri yerine getirmesi ve iletişim kurma isteğinin olması olumlu göstergelerdir. Ancak erken yaşta bir çocuğun kelime dağarcığının daha geniş olması ve iki kelimeli ifadeleri daha sık kullanması beklenir. Bu nedenle bir dil ve konuşma terapisti tarafından değerlendirilmesi faydalı olacaktır.

Evde uygulayabileceğiniz bazı destekleyici yöntemler şunlardır:

• Çocuğunuzun söylediğini genişletin. Örneğin "baa" dediğinde "Evet, baba geldi." ya da "Baba top oynuyor." şeklinde modeli siz verin.
• Seçenek sunun. "Su mu istiyorsun, süt mü?" gibi iki seçenekli sorular çocuğun sözel ifade girişimlerini artırabilir.
• Günlük rutinleri konuşma fırsatına dönüştürün. Giyinirken, yemek hazırlarken, banyo yaparken yaptığınız her işi kısa ve basit cümlelerle anlatın.
• Kitap okuyun ve resimler üzerinden konuşun. "Bu kim?", "Kedi ne yapıyor?" gibi sorular sorun; cevap vermese bile doğru modeli siz söyleyin.
• İsteklerini tahmin edip hemen karşılamayın. İletişim kurması için kısa süre bekleyin. Bir ses, hece ya da kelime denemesi yaptığında olumlu geri bildirim verin.
• Ekran süresini sınırlandırın. Pasif ekran maruziyeti, özellikle ifade edici dil gelişimini olumsuz etkileyebilir.
• Şarkılar, tekerlemeler ve tekrar içeren oyunlar oynayın. Tekrarlar çocukların yeni ses ve kelimeleri öğrenmesini kolaylaştırır.

Bununla birlikte, işitme ile ilgili herhangi bir sorun olmadığından emin olmak için bir kulak burun boğaz uzmanı veya odyolojik değerlendirme de önerilebilir. Çünkü bazen hafif düzeyde işitme problemleri, çocukların konuşma gelişimini etkileyebilir.

Erken dönemde alınan destek, dil gelişiminde oldukça olumlu sonuçlar doğurabilir. Çocuğunuzun iletişim kurma isteğinin olması ve sizi anlaması önemli güçlü yönleridir. Bu nedenle zaman kaybetmeden profesyonel değerlendirme almanız ve evde düzenli dil fırsatları oluşturmanız en doğru yaklaşım olacaktır. Kurumlarımızdan ücretsiz dil ve konuşma terapisi, özel eğitim ve çocuk gelişimi desteği alabilirsiniz.