Otizm Spektrum Bozukluklarında Destek Eğitim Programı
Otizm Spektrum Bozukluklarında Destek Eğitim Programı nasıl düzenlenir?
Bu soruyu, Bolluca Ailesi olarak bilgi ve deneyimlerimiz ışığında yanıtlamaya çalışıyoruz. Nöbetçi psikolog desteğiyle, özel eğitimin ne denli değerli bir alan olduğunun bilinciyle; merak edilen her soruya dilimiz döndüğünce, nefesimiz yettiğince yanıt vermeye ve sizlerle paylaşmaya devam ediyoruz.
Psikolog Eyüp Tunahan veya Arnavutköy Bolluca Özel Eğitim ve Fizik Tedavi Youtube kanalımıza abone alabilir ve içeriklerimizden faydalanabilirsiniz. Sorularınızı yorum kısmına bırakabilir, bizlere dilediğiniz zaman ulaşabilirsiniz.
Sevgili ailelerimiz,
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), her çocuğun kendine özgü güçlü yönleri ve destek ihtiyaçları olan, çok boyutlu bir gelişimsel farklılıktır. Bu nedenle OSB’de sunulan destek eğitim programları standart değil; çocuğun bireysel performansına, kapasitesine ve gelişimsel ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır. Bu yazıda, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda destek eğitim programlarının nasıl değerlendirildiğini, planlandığını ve uygulandığını ailelerimiz için anlaşılır ve bütüncül bir çerçevede ele alıyoruz.
Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) Değerlendirme Süreci
Otizm spektrum bozukluğunun eğitsel değerlendirilmesi, Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) tarafından yapılan kaba değerlendirme ile başlar. Bu değerlendirme, çocuğun mevcut gelişim düzeyini ve destek gereksinimlerini belirlemek amacıyla çeşitli modüller üzerinden gerçekleştirilir.
RAM tarafından yapılan değerlendirme sonucunda;
-
Çocuğun güçlü ve desteklenmesi gereken alanları belirlenir,
-
Kısa ve uzun vadeli eğitsel hedefler oluşturulur,
-
Bu hedefler aile ve ilgili özel eğitim kurumlarıyla paylaşılır.
Bu süreç, çocuğa sunulacak bireysel eğitimin temelini oluşturur.
Destek Eğitim Programında Yer Alan Modüller
Otizm spektrum bozukluğunda destek eğitim programları modüler bir yapı üzerine kuruludur. Her modül, diğerini etkileyen ve tamamlayan bir işleve sahiptir. Bir alandaki eksiklik, diğer alanların gelişimini doğrudan etkileyebilir.
1. Öğrenmeye Destek Becerileri
Öğrenmeye destek becerileri, çocuğun akademik ve iletişimsel gelişiminin temelini oluşturur. Bu alan;
-
Görsel algı ve bellek,
-
İşitsel algı ve bellek,
-
Dokunsal algı ve bellek,
-
İnce motor ve kaba motor beceriler başlıklarını kapsar.
Bu beceriler çocuğun mevcut performansına ve kapasitesine göre planlanır. Amaç; çocuğun algısal süreçlerini güçlendirerek dil, iletişim ve diğer gelişim alanlarını desteklemektir.
2. Dil, İletişim ve Oyun Becerileri
Dil ve iletişim becerileri destek eğitim programlarının en önemli bileşenlerinden biridir. Bu modül;
-
Söz öncesi iletişim becerileri,
-
Sözel iletişim dönemi,
-
Alıcı dil,
-
İfade edici dil,
-
Sembolik oyun,
-
Sosyal oyun,
-
Alternatif ve destekleyici iletişim becerilerini kapsar.
Oyun, çocuğun dili ve sosyal etkileşimi doğal yollarla öğrenmesini sağlayan en güçlü araçlardan biridir.
3. Sosyal Beceriler ve Akademik Destek
Sosyal beceriler alanı yalnızca sosyal etkileşimle sınırlı değildir. Aynı zamanda;
-
Erken okuryazarlık,
-
Okuma-yazmaya hazırlık,
-
İlk okuma ve yazma,
-
Dil bilgisi kuralları,
-
Okuduğunu ve dinlediğini anlama,
-
Yazılı anlatım becerileri üzerinden çocuğun akademik gelişimini de destekler.
Bu beceriler, bireyin iletişim kurma ve sosyal hayata katılımını doğrudan etkiler.
4. Erken Matematik ve Matematik Becerileri
Matematik alanında destek eğitim;
-
Parça–bütün ilişkisi,
-
Büyük–küçük kavramları,
-
Temel matematiksel karşılaştırmalar gibi erken matematik becerileriyle başlar ve çocuğun gelişim düzeyine göre ilerler.
5. Öz Bakım ve Günlük Yaşam Becerileri
Öz bakım becerileri;
-
Tuvalet,
-
Yemek yeme,
-
Kendi bakımını sürdürme alanlarını kapsar.
Günlük yaşam becerileri ise destek eğitim programlarında yer alan uygulama evi çalışmalarıyla desteklenir. Uygulama evi, bir derslik niteliğindedir ve çocuğun günlük yaşama hazırlanmasını sağlar.
Bu ortamda çocuk;
-
Çamaşır katlama,
-
Sofra hazırlama,
-
Bulaşık yıkama,
-
Oturma kuralları,
-
Sosyal etkileşim başlatma ve sürdürme gibi çok yönlü beceriler kazanır.
6. Toplumsal Yaşam Becerileri
Toplumsal yaşam becerileri, çocuğun öğrendiklerini gerçek hayata entegre edebilmesini hedefler. Bu alan;
-
Uyumsal davranışlar,
-
Toplum kurallarına uyum,
-
Farklı ortamlarda öğrenilen becerilerin genellenmesi üzerine odaklanır.
Bireysel Eğitim Planı (BEP) ve İzleme Süreci
RAM değerlendirmesi sonrasında özel eğitim kurumları;
-
Bireysel Eğitim Planı (BEP),
-
Bireysel Öğretim Planı (BÖP) oluşturur.
Belirlenen hedefler düzenli olarak performans kayıt tablolarına işlenir. Çocuğun gelişimi aylık, altı aylık ve yıllık değerlendirmelerle takip edilir. Yıl sonu değerlendirmeleri sonucunda hangi becerilerin desteklenmeye devam edeceği RAM tarafından belirlenir.
Multidisipliner Yaklaşımın Önemi
Otizm spektrum bozukluğu tek bir disiplinle ele alınabilecek bir alan değildir. Özel eğitim, psikoloji, ergoterapi, duyu bütünleme ve aile iş birliği birlikte yürütülmesi gereken süreçlerdir.
Tek bir yöntemi ya da tek bir yaklaşımı merkeze almak, çocuğun gelişiminde önemli alanların gözden kaçmasına neden olabilir. Örneğin; Floortime gibi etkileşim temelli yaklaşımlar oldukça değerlidir ancak tek başına yeterli değildir. Bu yaklaşımlar zaten nitelikli bir özel eğitim programının içerisinde, uzman öğretmenlerin bilgi ve deneyimleri doğrultusunda uygulanmaktadır.
Bolluca Ailesi Diyor ki
Otizm spektrum bozukluğunda destek eğitim programları; çocuğun bireysel ihtiyaçlarını merkeze alan, modüler, sistemli ve multidisipliner bir anlayışla yürütülmelidir. Aile, kurum ve uzman iş birliği bu sürecin en güçlü yapı taşını oluşturur.
Bu konuyla ilgili merak ettiğiniz soruları bizlere iletebilir, ihtiyaç duyduğunuz her anda destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bilgimizi ve deneyimimizi sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.
