Otizmde Pragmatik Dil ve Oyun Kurma Becerisi Nasıl Geliştirilir?
Soru
4 yaşına yaklaşan hafif otizm tanılı çocuğum, 1 yıldır eğitim alıyor ve çok ilerleme gösterdi. Ancak pragmatik konuşma becerilerinde (kendi fikirlerini söyleme, oyun kurma, sohbet etme) belirgin eksiklikler var. Daha çok ezbere konuşuyor. Bu durumda ne önerirsiniz?
Cevap
Öncelikle anlattığınız tablo hafif otizmde sık görülen bir durumdur. Dil gelişimi ilerlese bile pragmatik dil (sosyal iletişim dili) genellikle en son gelişen alanlardan biridir.
Ezbere konuşma (ekolalik/kalıp cümleler) çocuğun dili kullandığını gösterir; ancak bunu esnek ve sosyal hale getirmesi için destek gerekir.
Evde ve eğitimde ne yapılabilir?
1. Model ol – bekle – genişlet
- Çocuk ne diyorsa bir adım ileri taşıyın
- “Araba gitti” → “Evet kırmızı araba hızlı gitti”
2. Açık uçlu sorular yerine seçenek verin
- “Ne istiyorsun?” yerine
- “Su mu meyve suyu mu?”
3. Oyun kurmayı yetişkin başlatsın
- Oyunu siz başlatın ve yarım bırakın
- Çocuğun tamamlaması için fırsat verin
4. Sıra alma oyunları
- Top atma
- Lego dizme
- Arabaları sırayla sürme
5. Rol oyunları
- Market oyunu
- Doktorculuk
- Mutfak oyunları
6. Görsel destek kullanın
- Oyun sırası kartları
- “Ben–Sen” sıra kartları
7. Ezber konuşmayı direkt düzeltmeyin
- Bunun yerine doğru kullanımı modelleyin
Önemli nokta
Bu çocuklarda en kritik hedef:
- Kelime sayısını artırmak değil
- İletişimi karşılıklı ve amaçlı hale getirmektir
Bu nedenle özel eğitimde özellikle:
- pragmatik dil
- ortak dikkat
- sembolik oyun
- sosyal etkileşim
çalışmalarının yoğun olması çok önemlidir.
Eğer eğitimde bu alanlara yeterince yer verilmiyorsa, programın özellikle “sosyal iletişim ve oyun temelli” olacak şekilde yeniden planlanması faydalı olur. Eğer arzu ederseniz kurumlarımızdaki uzman eğitimcilerimizden destek alabilirsiniz.
